Registratierechten Vlaanderen: ontwerp voor 3% in 2027

Het verlaagde tarief is vandaag 2%. Ontwerp van programmadecreet 1046 stelt 3% vanaf 2027 voor en is op 18 november 2026 in behandeling in het Vlaams Parlement. VLABEL publiceerde al een overgangsstandpunt, maar de Raad van State plaatste daar een belangrijke nuance bij.

Wil je het verschil voor jouw aankoopprijs zien?

Door Yuri Libbrecht · gepubliceerd op 6 oktober 2026 · bijgewerkt op 18 november 2026 · uitgewerkt met AI-ondersteuning

Illustratie van een woning, een aankoopdocument en een procentteken
De mogelijke verhoging bedraagt één procentpunt van de belastbare aankoopprijs. Illustratie: BerekenSlim.

Wie nu een woning koopt, moet het geldende tarief onderscheiden van het voorstel voor 2027. De officiële Vlaamse tariefpagina vermeldt nog 2% voor een kwalificerende enige eigen woning. Ontwerp van programmadecreet 1046 werd op 28 oktober ingediend en is op 18 november in behandeling in verschillende commissies. Het Vlaams Parlement moet het nog aannemen voor de voorgestelde 3% definitief geldt. VLABEL publiceerde al een overgangsstandpunt, maar het advies van de Raad van State toont dat de contracttekst bij een gekruiste optie doorslaggevend kan zijn.

Kort samengevat op 18 november 2026

  • Nu: 2% voor een kwalificerende enige eigen woning in Vlaanderen.
  • Ontwerp: het door de Vlaamse Regering op 28 oktober goedgekeurde ontwerp stelt 3% vanaf 1 januari 2027 voor; het Vlaams Parlement moet het nog aannemen.
  • Overgang: volgens VLABEL kan een onderhandse verkoopovereenkomst van vóór 1 januari 2027 nog voor 2% in aanmerking komen.
  • Politiek bevestigd: minister Weyts verklaarde op 13 oktober dat de regering de datum van de verkoopovereenkomst als uitgangspunt neemt en dat de genoemde bewijsstukken geen limitatieve lijst vormen.
  • Aankoop-verkoopbelofte: het Vlaams Woningfonds volgt de waarschuwing van VLABEL, maar de Raad van State zegt dat de precieze clausules en het tijdstip waarop de optie wordt gelicht relevant zijn.
  • Rechtenvermindering: het ingediende ontwerp wijzigt het verlaagde tarief, maar schrapt de bestaande vermindering van € 1.867 voor een bescheiden woning niet.
  • Stand van het decreet: dossier 1046 is in parlementaire behandeling en nog niet aangenomen. Op 16 november ingediende amendementen 1 tot en met 4 wijzigen artikel 2 over het verkooprecht niet.

Wat verandert er mogelijk aan de Vlaamse registratierechten?

Bij de aankoop van een bestaande woning betaal je in Vlaanderen verkooprecht op de belastbare prijs. Voor een enige eigen woning geldt onder voorwaarden sinds 1 januari 2025 een verlaagd tarief van 2%. Het algemene tarief bedraagt 12%.

Het ontwerp van Programmadecreet bij de begrotingsopmaak 2027 stelt in artikel 2 een concrete wijziging voor: in de Vlaamse Codex Fiscaliteit wordt “2%” vervangen door “3%”. De Vlaamse Regering keurde het ontwerp op 28 oktober definitief goed en diende het in bij het Vlaams Parlement. Het Parlement moet het nog behandelen en aannemen; tot dan vermeldt de officiële tariefpagina 2% als huidig tarief en blijft 3% een voorgestelde wijziging.

De memorie van toelichting bij het ontwerp zegt dat het nieuwe tarief bedoeld is voor zuivere aankoopovereenkomsten die vanaf 1 januari 2027 worden gesloten. Dat sluit aan bij het uitgangspunt van VLABEL in SP 26021. Het algemene tarief van 12% verandert hierdoor niet automatisch en ook de inhoudelijke voorwaarden verdwijnen niet. Nieuwbouw kan bovendien geheel of gedeeltelijk onder btw vallen in plaats van onder het gewone verkooprecht.

Welke datum bepaalt of 2% of 3% geldt?

Volgens administratief standpunt SP 26021 van VLABEL is de datum van de verkoopovereenkomst in principe doorslaggevend. Een onderhandse verkoopovereenkomst die vóór 1 januari 2027 wordt gesloten, zou nog in aanmerking kunnen komen voor 2%, ook wanneer de notariële akte later volgt.

VLABEL kan bewijsstukken opvragen. Het standpunt noemt onder meer een betaald voorschot, een formele leningsaanvraag of de datum waarop de notaris met de voorbereidende opzoekingen begon. Bij authentieke akten die na 30 april 2027 worden verleden, zou die controle sowieso gebeuren.

Een belangrijke nuance is de wederzijdse aankoop-verkoopbelofte, ook gekruiste optie genoemd. VLABEL stelt algemeen dat de koop daarbij pas bij het verlijden van de authentieke akte ontstaat. De Raad van State vindt dat te breed geformuleerd: als de optie vóór 1 januari 2027 wordt gelicht en de overeenkomst geen clausule bevat die de koop uitdrukkelijk tot de authentieke akte uitstelt, kan de verkoopovereenkomst volgens het advies al vóór de akte tot stand zijn gekomen. Staat zo’n uitstelclausule er wel in, dan kan de aktedatum bepalend zijn.

Laat een gekruiste optie altijd individueel nalezen

De nuance van de Raad van State is geen automatische garantie op 2%. De optie, de lichting en de clausule over het tijdstip waarop de koop ontstaat moeten samen worden beoordeeld. Bespreek dit vóór ondertekening met je notaris en laat de fiscale verklaring correct opnemen.

Wat bevestigden minister Weyts en het Vlaams Woningfonds?

Vlaams minister Ben Weyts bevestigde op 13 oktober 2026 in de Commissie voor Algemeen Beleid, Financiën, Begroting, Justitie en Onroerend Erfgoed dat de Vlaamse Regering de datum van de verkoopovereenkomst als uitgangspunt neemt. Een compromis van vóór 1 januari 2027 kan daardoor nog onder 2% vallen wanneer ook alle andere voorwaarden vervuld zijn, zelfs als de authentieke akte in 2027 wordt verleden.

De minister verduidelijkte ook dat de bewijsstukken uit SP 26021 voorbeelden zijn en geen gesloten lijst vormen. Andere documenten kunnen dus eveneens bruikbaar zijn, maar ze moeten de datum waarop de verkoopovereenkomst werkelijk tot stand kwam geloofwaardig ondersteunen. De notaris neemt de fiscale verklaring op en VLABEL kan de bewijsvoering controleren.

Het Vlaams Woningfonds waarschuwde op 15 oktober, in lijn met het gepubliceerde VLABEL-standpunt, dat bij een wederzijdse aankoop-verkoopbelofte de authentieke akte nog in 2026 moet worden verleden om 2% veilig te stellen. Het Woningfonds geeft bepaalde kredietdossiers met zo’n belofte voorrang, maar kan niet garanderen dat elke akte vóór 2027 wordt verleden. Het advies van de Raad van State nuanceert die algemene voorstelling voor bepaalde contractteksten; het blijft dus essentieel dat de notaris jouw concrete document beoordeelt.

Bevestiging is nog geen definitief decreet

De verklaring van de minister bevestigt de politieke bedoeling en de praktische toepassing van SP 26021. Ze vervangt de uiteindelijke decreettekst niet. Laat je contractvorm daarom niet alleen op basis van deze gids kiezen, maar bespreek ze vóór ondertekening met je notaris.

Wat verduidelijkt VLABEL in standpunt SP 18044bis?

VLABEL besliste op 21 september 2026 over een nieuwe versie van standpunt SP 18044bis en publiceerde die op 7 oktober 2026. Het standpunt gaat niet over de overgang van 2% naar 3%, maar over de basisvoorwaarden van het gunsttarief voor verkoopovereenkomsten die vanaf 1 januari 2026 worden gesloten.

De belangrijkste verduidelijkingen zijn:

  • Uitsluitend natuurlijke personen. Koopt een vennootschap mee in dezelfde woning, dan valt in principe de volledige aankoop buiten het gunsttarief. Voor afzonderlijk en juridisch afgebakende onroerende delen kan de beoordeling anders zijn.
  • Een zuivere aankoop. De tegenprestatie moet een prijs in geld zijn. Een ruil, bepaalde verrichtingen om uit onverdeeldheid te treden en andere verkrijgingen die burgerrechtelijk geen gewone koop zijn, komen niet automatisch in aanmerking.
  • Volle eigendom. De aankoop van alleen vruchtgebruik of blote eigendom valt onder het gewone tarief. Een gekocht aandeel in volle eigendom kan wel afzonderlijk voor het gunsttarief in aanmerking komen als ook aan alle andere voorwaarden is voldaan.
  • Geen verhinderend onroerend bezit. Op de datum van de authentieke aankoopakte mag je in principe niet de volledige volle eigenaar zijn van een andere woning of bouwgrond. De tolerantie voor een causaal verband kan spelen als de vorige eigendom tijdig wordt vervreemd en het verband met de nieuwe aankoop wordt aangetoond.
  • Effectief domiciliëren. Elke betrokken koper moet zich binnen drie jaar na de authentieke akte op het nieuwe adres inschrijven en die inschrijving minstens één jaar ononderbroken behouden.

Opvallende nuance voor een vakantieverblijf

Een vakantiehuisje, chalet of caravan is volgens de nieuwste versie niet louter door zijn benaming automatisch een verhinderende woning. VLABEL beoordeelt concreet of het goed volgens de fiscale definitie een woning is en voor huisvesting kan dienen. Ook dit blijft een dossiergebonden beoordeling.

SP 18044bis vermeldt daarnaast dat het causaal verband ook bij meerdere verhinderende woningen kan worden ingeroepen, wanneer die goederen binnen de termijn worden vervreemd en het oorzakelijke verband wordt bewezen. Studentenhuisvesting die voor minstens één persoon kan dienen en een zelfstandige wooneenheid boven een handelspand kunnen daarentegen wel verhinderend bezit vormen.

Wanneer kom je in aanmerking voor het verlaagde tarief?

Het percentage alleen vertelt niet het hele verhaal. Naast de voorwaarden uit SP 18044bis moet het aangekochte goed een woning zijn waarin je zelf gaat wonen. Je mag in principe geen andere woning of bouwgrond volledig in volle eigendom bezitten, al bestaan er regelingen voor bijvoorbeeld de tijdige verkoop van een vorige woning.

De koper moet zich binnen drie jaar op het adres inschrijven. Voor overeenkomsten vanaf 2026 moet die inschrijving bovendien minstens één jaar ononderbroken behouden blijven. Een bouwgrond valt niet onder dit verlaagde woningtarief. Omdat uitzonderingen en eigendomssituaties snel complex worden, is een persoonlijke controle door de notaris essentieel.

Hoeveel verschil maakt een stijging van 2% naar 3%?

De verhoging bedraagt één procentpunt van de belastbare aankoopprijs. Bij een woning van € 350.000 stijgt het verkooprecht daardoor indicatief van € 7.000 naar € 10.500: een verschil van € 3.500.

Voor een kwalificerende bescheiden enige eigen woning bestaat vandaag een bijkomende rechtenvermindering van € 1.867 bij een belastbare grondslag tot € 220.000, of € 240.000 in een Vlaamse kernstad of de Vlaamse Rand. Artikel 2 van het ingediende ontwerp vervangt het percentage in de bepaling over het verlaagde tarief, maar schrapt de afzonderlijke bepaling over deze vermindering niet. De calculator neemt ze daarom ook mee in het 3%-ontwerpscenario wanneer je ze aanvinkt. Dat blijft onder voorbehoud van de definitieve decreettekst en je persoonlijke voorwaarden.

Aankoopprijs € 250.000€ 2.500 extra
Aankoopprijs € 350.000€ 3.500 extra
Aankoopprijs € 500.000€ 5.000 extra
Vergelijk 2%, 3% en 12% voor jouw aankoopprijs

De gespecialiseerde calculator toont het belastingbedrag per tarief. Andere akte- en kredietkosten zijn niet inbegrepen.

Open de calculator registratierechten

Wat kun je doen als je eind 2026 een woning koopt?

  1. Laat de overeenkomst vooraf nalezen. De exacte contractvorm kan bepalen wanneer de koop juridisch tot stand komt.
  2. Vraag welke datum en bewijsstukken tellen. Bewaar documenten die de reële timing aantonen.
  3. Werk je met het Vlaams Woningfonds? Bespreek tijdig of je dossier een compromis of aankoop-verkoopbelofte gebruikt en welke aktedatum haalbaar is.
  4. Begroot voorzichtig. Reken desnoods met 3% totdat je notaris bevestigt dat 2% toepasbaar is.
  5. Forceer geen aankoop om alleen belasting te besparen. Voorwaarden, financiering en technische staat wegen doorgaans zwaarder dan één procentpunt.
  6. Controleer opnieuw vóór ondertekening. De definitieve regelgeving kan nog afwijken van de huidige aankondiging.

Veelgestelde vragen over de wijziging naar 3%

Is de verhoging naar 3% al definitief goedgekeurd?

De Vlaamse Regering keurde het ontwerpdecreet op 28 oktober 2026 definitief goed en diende het in bij het Vlaams Parlement. Dat is nog geen aangenomen decreet: op 18 november is dossier 1046 in behandeling in verschillende commissies. De officiële tariefpagina vermeldt 2% als huidig tarief en zegt dat de voorgestelde wijziging onder voorbehoud van de decreetgever is.

Volstaat een compromis van december 2026 altijd voor 2%?

Niet automatisch. Je moet ook aan alle inhoudelijke voorwaarden voldoen en de vorm van de overeenkomst is belangrijk. VLABEL maakt bijvoorbeeld een onderscheid tussen een onderhandse verkoopovereenkomst en een gekruiste optie.

Wat zegt de Raad van State over een gekruiste optie?

Dat een gekruiste optie niet altijd pas bij de authentieke akte een koop vormt. Als de optie vóór 2027 wordt gelicht en de tekst de totstandkoming niet uitdrukkelijk uitstelt tot de akte, kan de overeenkomst volgens het advies al eerder bestaan. De concrete clausules blijven doorslaggevend.

Zijn alleen de bewijsstukken uit SP 26021 toegestaan?

Nee. Minister Weyts bevestigde dat de opgesomde bewijsstukken niet limitatief zijn. Ook andere documenten kunnen worden aanvaard als ze de datum van de verkoopovereenkomst voldoende aantonen. VLABEL beoordeelt de concrete bewijsvoering.

Wat is het verschil tussen SP 26021 en SP 18044bis?

SP 26021 beschrijft de voorziene overgang van 2% naar 3% vanaf 2027 en welke datum daarbij telt. SP 18044bis verduidelijkt de inhoudelijke voorwaarden om überhaupt voor het verlaagde tarief van de enige eigen woning in aanmerking te komen bij verkoopovereenkomsten vanaf 1 januari 2026.

Geldt 3% ook in Brussel of Wallonië?

Nee. Dit nieuws gaat over het Vlaamse verkooprecht. Brussel en Wallonië hebben eigen tarieven, verminderingen en voorwaarden.

Zijn notariskosten en kredietkosten inbegrepen?

Nee. Het verkooprecht is maar één onderdeel van de totale aankoopkosten. Bekijk daarvoor ook onze gids over alle kosten bij een woningaankoop.

Bronnen en actualiteit

Laatst inhoudelijk bijgewerkt en op officiële wijzigingen gecontroleerd op 18 november 2026.

Disclaimer. Dit artikel geeft algemene, indicatieve informatie op basis van de bronnen en stand van zaken op de vermelde bijwerkdatum. Het is geen financieel, fiscaal of juridisch advies. Regelgeving, overgangsbepalingen en de beoordeling van een concrete overeenkomst kunnen wijzigen of verschillen. Laat je dossier vóór ondertekening controleren door je notaris en raadpleeg de recentste officiële informatie.

Verder rekenen en lezen